Debati mbi pjesëmarrjen e shqiptarëve nga Kosova, Maqedonia e Veriut apo diaspora në zhvillimet politike dhe shoqërore në Shqipëri rikthehet sa herë që ata shfaqen në hapësirën publike. Megjithatë, përpara se të ngrihen akuza apo paragjykime, ia vlen të kujtohet roli i rëndësishëm që këto komunitete kanë luajtur dhe vazhdojnë të luajnë për vendin.
Çdo vit, miliona qytetarë nga Kosova dhe qindra mijëra të tjerë nga Maqedonia e Veriut vizitojnë Shqipërinë, duke kontribuar në turizëm, ekonomi dhe zhvillimin e shumë sektorëve. Po ashtu, diaspora shqiptare mbetet një nga shtyllat kryesore ekonomike përmes remitancave, investimeve dhe promovimit të vendit në arenën ndërkombëtare.
Në shumë raste, këta shqiptarë vlerësohen si faktorë të rëndësishëm të zhvillimit dhe si ambasadorë të Shqipërisë në botë. Por kur ata shprehin qëndrime kritike apo marrin pjesë në aktivitete qytetare, shpeshherë përballen me etiketime dhe dyshime mbi të drejtën e tyre për të qenë pjesë e debatit publik.
Historia shqiptare dëshmon se kontributi i shqiptarëve jashtë kufijve shtetërorë ka qenë vendimtar në momente të rëndësishme kombëtare. Nga lëvizjet historike për identitetin kombëtar e deri te mbështetja ekonomike e ditëve të sotme, lidhja e tyre me Shqipërinë ka qenë e pandërprerë.
Për këtë arsye, shumëkush argumenton se, nëse shqiptarët jashtë kufijve kanë të drejtë të investojnë, të kontribuojnë dhe të promovojnë vendin, ata kanë po aq të drejtë të shprehin mendimet e tyre dhe të marrin pjesë në debatin publik. Në një shoqëri demokratike, diskutimi dhe pjesëmarrja qytetare nuk duhet të njohin kufij.
